Παρασκευή, 17 Ιουνίου 2011

ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΟΥ ΙΟΥΔΑ: ΜΙΑ ΑΚΟΜΗ ΕΚΔΟΧΗ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΜΥΘΟΥ ΜΕ ΝΕΟ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΗ

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΟΥ ΙΟΥΔΑ
Πριν από μερικές μέρες το περιοδικό National Geographic δημοσίευσε το πρωτότυπο κοπτικό κείμενο και τη μετάφραση του «ευαγγελίου του Ιούδα». Το κείμενο αυτό διασώθηκε σε προσφάτως ανακαλυφθέν κοπτικό χειρόγραφο του τέταρτου αιώνα μ.Χ., φαίνεται όμως ότι αρχικά είχε συνταχθεί στην ελληνική γλώσσα κατά τα μέσα του δεύτερου αιώνα μ.Χ. Ο συγγραφέας του είναι άγνωστος και δεν επιδιώκει την ταύτισή του με τον Ιούδα τον Ισκαριώτη, στον οποίο αναφέρεται σε τρίτο ενικό πρόσωπο. Το κείμενο αυτό ήταν γνωστό κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, καθώς το όνομα και μια σύνοψη των θέσεών του αναφέρονται ήδη γύρω στο 180 μ.Χ. από τον άγιο Ειρηναίο, επίσκοπο Λουγδούνου, στο εκτενές έργο του υπό τον τίτλο «Έλεγχος και ανατροπή της ψευδωνύμου Γνώσεως». Η έκδοση του ευαγγελίου του Ιούδα συμπληρώνει την προηγηθείσα, τεράστιας σημασίας για την ιστορία του χριστιανικού Γνωστικισμού, ανακάλυψη και έκδοση των επίσης προερχομένων από τον τέταρτο αιώνα μ.Χ. κοπτικών χειρογράφων του Nag Hammadi.      
Β. Ο ΓΝΩΣΤΙΚΙΣΜΟΣ
Ο Γνωστικισμός γεννήθηκε κατά πάσα πιθανότητα τον πρώτο αιώνα και φαίνεται να φθάνει στο απώγειό του κατά τον δεύτερο και τρίτο αιώνα μ.Χ. Το συγκρητιστικό αυτό κίνημα υπερβαίνει τα όρια μιας συγκεκριμένης θρησκείας και απλώνεται τόσο στον εθνικό κόσμο, όσο και στις δύο μονοθεϊστικές θρησκείες της εποχής, τον Ιουδαϊσμό και τον Χριστιανισμό. Σύμφωνα με την αποκατάσταση του γνωστικού μύθου από ειδικούς ερευνητές βάσει των σχετικών αρχαίων πηγών, οι ανθρώπινες ψυχές προϋπάρχουν στη θεία σφαίρα του ανώτερου θεού ονόματι Ιαλδαβαώθ (αυθαίρετη σύνθεση από το εβραϊκό όνομα του Θεού Ιαχβέ και από τον προσδιορισμό Σαβαώθ, που σημαίνει «των δυνάμεων»). Ωστόσο, κάποια αστοχία των ψυχών προκαλεί την πτώση τους στον αισθητό κόσμο, ο οποίος αποτελεί το κατώτατο στρώμα σε ένα κοσμοείδωλο που περιλαμβάνει πολλές διαστρωματώσεις ουρανών και αιώνων-κόσμων. Οι ψυχές εγκλωβίζονται πλέον στην ύλη και εμπλέκονται σε έναν αέναο κύκλο μετεμψυχώσεων, από τον οποίο μπορούν να εκφύγουν, μόνο εφόσον μπορέσουν να δώσουν τη σωστή απάντηση στα εξής τρία θεμελιώδη ερωτήματα: «Ποιος είμαι, από πού ήλθα, πού πηγαίνω;». Επειδή όμως οι ψυχές έχουν πλέον λησμονήσει την ουράνια προέλευση, τη θεία φύση και τον τελικό προορισμό τους, την αποστολή να τους θυμίσει όλα αυτά αναλαμβάνει ο γνωστικός λυτρωτής, ο οποίος κατέρχεται από την ουράνια σφαίρα και κηρύττει την αληθή γνώση (εξ ου και ο χαρακτηρισμός ολόκληρου του κινήματος ως Γνώσεως ή Γνωστικισμού). Στον χριστιανικό Γνωστικισμό τέτοια μορφή θεωρείται ο Ιησούς Χριστός.

Γ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ ΤΟΥ ΙΟΥΔΑ
Στο ευαγγέλιο του Ιούδα ο Ιησούς Χριστός παρουσιάζεται να φέρεται στους μαθητές του, πλην του Ιούδα, με υπεροψία και ειρωνεία. Τους κατηγορεί ότι πιστεύουν σε ένα ψεύτικο θεό και ειρωνεύεται την άγνοιά τους για τα πνευματικά ζητήματα, ενώ εκείνοι από την πλευρά τους συνεχώς τον παρανοούν. Ως πρόσωπο ο Ιησούς ταυτίζεται με τον Σηθ, το γιο του Αδάμ, ο οποίος θεω